Farklı Kültürlerde Kavalın Yeri

Çeşitli kaynaklarda ağız sazları olarak da bilinen kaval Türk kültüründe yüzyıllardır yer alan masallara dahi konu olmuş tarihin bir parçasıdır.

Kaval Orta Asya Türk uygarlıklarından beri bilinir. Kavalın ana vatanının Hazar Denizi Ötesi Ural-Altay Dağlarının arasında kalınan bölgesi olduğu bilinmektedir ve bu sebeple bir çok coğrafyaya taşınıp kültüründe yer almaktadır.

Bulgaristan’da en yaygın olarak orta {D} sicilinde diye tanımlanan kaval kullanılırken {C} sicilinde kavalda tercih edilmektedir. Bölgeye göre, Bulgar kavalı ile elde edilebilecek dört farklı kayıt vardır.

Romanya’da üç tip kaval vardır: Moldova’dan (6 delikli), Oltenia’dan (5 delikli) ve Dobrogea (Bulgar kavmine benzer) kavalı. Romen kavallar zanaatkarlar tarafından inşa edilen etnik enstrümanlardır.

Yunanistan tarzı kaval Trakya ve bazı Ege Adaları’nda ‘kaval’ terimi, flogera ailesinin uçtan uca flütünü ifade eder. Yedi parmak deliği ve bazen ek bir başparmak deliği vardır.
Kuzey Makedonya’da uzunluklarına ve kayıtlarına göre beş çeşit kaval vardır:

Najmal kaval (en küçük kaval): uzunluk: 630 mm, temel ton: dis1;

Mal kaval (küçük kaval): uzunluk: 672 mm, temel ton: d 1;

Kaval koj nema posebno ime (“no-special-name”, nondescript kaval): uzunluk: 700 mm, temel ton: cis 1;

Sreden kaval (orta kaval): uzunluk: 752 mm, temel ton: c 1;

Golem kaval (büyük kaval): uzunluk: 785 mm, temel ton: h.

Kuzey Makedonya’nın müzik geleneklerinde en çok kullanılan, en küçük ve sıradan olmayan kavallardır.

Kuzey Makedonya’nın supelka kavalı (her iki ucu da açık), ancak nispeten kısa (240-350 mm). Ceviz, kızamık, dişbudak ağacı, akçaağaç veya diğer ahşaplardam yapılabilir. Supelka, alt oktavın ilk notası dışında kromatik ölçeği (iki oktav) çalar. Düşük kayıtta, sesi yumuşak ve hoş, üst kayıtta keskin ve tiz.

Sırbistan ve Kosova Tarzı Kaval (cevara) Güney, Güneydoğu ve Doğu Sırbistan’ın müzik geleneklerinde ve Kosova’da yaygın olarak kullanılmaktadır.

Moldova kavalının 5 bazen de 6 deliği vardır ve hem Romanya hem de Moldova’da geleneksel halk müziğinde sıklıkla kullanılır.

Bunların dışında kaval enstrüman olarak Kafkas’larda “şenlang” , Azeri’lerde “kabak-kaval” ve Arap’larda “geveze” isimleriyle yer alıp müzik kültürlerinde önemli derin bir yere sahiptir.

Bu yazı Turkusozleri.com’a aittir ve telif hakları korunmaktadır. İzin alınmadan kopyalanması, çoğaltılması veya dağıtılması yasaktır. İzinsiz kullanım durumunda yasal işlemlere başvurma hakkımız saklıdır.