Erkinisli Muhibbi Hayatı Ve Eserleri

1823-1868. Yusufeli’nin Erkinis (şimdiki adı Demirkent) köyünde doğdu. Asıl adı Salih’tir.

Güçlü bir delikanlı olduğu için köylüleri Kaya adını ekledi. Böylelikle adı Kaya Salih olarak anılmaya başlandı.

Küçük yaşlarda aşıklık geleneğini öğrendi. Yaklaşık 16-17 yaşlarındayken, bir suçtan dolayı yatmakta olduğu Oltu Cezaevinde gördüğü rüyada birkaç pir elinden bade içerek aşık oldu. Aynı zamanda pirlerin verdiği kadehi, Esmahan aşkına kaldırmalarıyla Esmahan göründü ve sevdiği de belli olmuş oldu. Sonra da kendisine Muhibbi mahlasını verdiler.

Bu rüyadan sonra bağlama çalmaya ve türkü söylemeye başlayan Muhibbi dönemin en ünlü aşıkları arasında anıldı. Yazdığı ilk şiirini de Oltu’nun sorumlusu paşaya yollatarak affını diledi, kabul edildi.

Muhibbi rüyasında görüp aşık olduğu köylüsü Esmahan’la evlendi. Ancak karısı genç yaşta öldü.

Uzun yıllar çeşitli yerleri dolaşarak geleneklere uygun olarak yaşayan Muhibbi’nin Aşık İdraki ile yaptığı karşılaşma günümüze kalan önemli örneklerden biridir. Ayrıca Coşkuni, Elfazi gibi döneminin bilinen aşıklarıyla da karşılaştı.

Bazı araştırmalarda Erkinisli Muhibbi’nin Xodlu Şamili’yle (1877-1918) arkadaşlık, ustalık ettiği ve desteklediği yer alır. Bazı kaynaklarda ise Muhibbi’nin daha genç olduğu ve Şamili’den daha sonra öldüğü verilmektedir. Bu anlamda usta-çırak ilişkisinden çok arkadaşlık akranlık, belki de tersi bir durum daha uygun bir açıklama olabilir.

Xodlu Şamili’yle uzun yıllar süren arkadaşlığı sırasında birçok yolculuk yaptı. Bunların en ünlüsü vapurla İstanbul’a gitmeleri ve orada karşılaştıkları olaylardır. Muhibbi, bir keresinde söylediği hicivlerden dolayı İstanbul’dan köyüne yollandı. Ancak daha sonra birkaç kez daha İstanbul’a gitti.

Erkinisli Muhibbi’ye ilişkin Adil Özder’in »Yusufelili Muhibbi, Hayatı ve Deyişleri« (1940) ve »Muhibbi ile Esmahan Hikayesi« (1976) adlı araştırmaları bulunmaktadır.

Ayrıca Osmanlı Padişahı 1. Süleyman (1495-1566), asıl adı Mustafa olan Kümbetli Muhibbi (1878-1915) ve Kağızmanlı Muhibbi (1930) mahlaslı aşıklar/şairler bulunmaktadır.

KAYNAK: ozanlar.biz