Molla Cuma Hayatı Ve Eserleri

1854-1920. Şeki’nin (Azerbaycan) Layisqi köyünde doğdu. Asıl adı Cuma‘dır. Medrese eğitimine başlayarak Arapça ve Farsça öğrendi. Ancak bir süre sonra, aşıklık geleneğine ilgisi nedeniyle eğitimini tamamlamadan medreseden ayrıldı.

Molla olarak anılmasına karşın mollalık yapmadı.

Molla Cuma, aşıklık geleneğini küçük yaşlardan itibaren öğrendi. Aldığı eğitimin de yardımıyla sözlü edebiyatın yanında Fuzuli, Vakıf gibi birçok Azeri şairinin eserlerini inceledi.

Yöresinden bir kıza aşık oldu ancak sevdiğinin adını hiçbir zaman açıktan anmadı. Asıl adı yerine gizli, saklanan anlamındaki Pünhan olarak dile getirdi. Bu yanıyla aşıklık geleneğindeki ilginç örneklerden biridir. Bazı rivayetlerde söz konusu kişinin yöredeki tanınmış bir din adamının kızı olması nedeniyle bunu gizli tutmaya özen gösterdiği yönündedir. Ancak bunun sonradan yakıştırılmış bir açıklama olduğu anlaşılmaktadır.

Molla Cuma’nin ilk gençliğinden başlayarak yazdığı şiirlerdeki derinlik ve incelik vasıtasıyla kısa sürede tanındı ve ünü tüm Azerbaycan’a yayıldı.

Geniş bir alanda tanınmasına rağmen hayatını köyünde geçirdi. Yılın bir bölümünde çiftçilik ve öteki köy işleriyle uğraşan Molla Cuma, kış aylarında ağırlıkla Batı Azerbaycan bölgelerindeki Balakent, Şeki, Zagalata gibi yerlerde kurduğu aşık meclislerine katıldı ve öteki aşıklarla birlikte oldu. Aynı zamanda bu meclisler aracılığıyla birçok aşığın yetişmesine katkı sağladı.

Molla Cuma köyünde öldü ve orada toprağa verildi.

Molla Cuma’ya ilişkin »Molla Cuma-Şiirler« (1966), ve P. Efendiyev tarafından hazırlanan »Molla Cuma-Seçme Eserleri« (1983), »Molla Cuma-Eserleri« (1995), »Molla Cuma-Eserleri« (3 cilt) (2000), »Molla Cuma-Eserleri« (2006), »Molla Cuma-Hayatı ve Yaratıcılığı« (2017) adlı kitaplar yayımlandı. Ayrıca 1984 yılında Molla Cuma’ya ilişkin Rusça bir inceleme kitabı yayımlandı.

KAYNAK: ozanlar.biz